Tilbake til BLA

Baksnakk



Tekst av Olaug Nilssen

Heime mellom istidene

Eg kjenner Guri Sørumgård Botheim som mange ting, men først og fremst som kollega i Norsk Forfattersentrum. Eg sit på Vestlandskontoret, ho er avdelingsleiar på kontoret i Midt-Norge. Her er ho den som korrekturles (strengt!) alt som blir produsert frå Vestlandskontoret på nynorsk. Innimellom forstår eg at ho også gjer mykje anna der oppe i Trondheim, som til dømes å arrangere ÆÅ-festivalen annakvart år, lage sommarfest på Adrianstua og å skipe til skrivekurs. Alt er så gjennomtenkt og gjennomført med Guri, flyerane ser bra ut, strategien i sosiale medier er skikkeleg og alt som står i års- meldinga om aktiviteten i Midt-Norge er velformulert. Det er eigentleg ikkje til å tru at Guri også driv med absurd humor på Innsida i Dag og tid og at ho så til dei grader sprengde sjanger- grensene i romanen Ramstein pensionat, som ho skreiv sa- man med systera Sigrid. Meir persontypisk er boka Søsken, som ho og Sigrid redigerte saman med søskenparet Kjersti og Ingrid Rognes Solbu, ettersom den går systematisk til verks for å undersøke kva søskenrelasjonar eigentleg er. Men kva er vel persontypisk, kva veit vel eg?

Guri har no gitt ut diktsamlinga Heime mellom istidene. Åh, den er vakker, mørkeblå med ein stor og hard issprekk som ein strek over heile omslaget. Tekstane skifter farge og dialekt etter kor i landskapet dei kjem frå, om dei kjem frå det som var heime, garden på bygda, eller om dei kjem frå det som blir forsøkt omskapt til heime, leiligheita i byen. Nærleiken til na- turen blir igjen og igjen sett opp som ein talande kontrast til det som er alminneleg i moderne liv i dag: «hesten gjorde eit arbeid / no er det eit arbeid å ha hest.» Det er kanskje nostal- gisk, men først og fremst er det konstaterande, og det står så absolutt til truande at det å skape seg ein heim i dei føreset- nadane vi i dag lever under, fortonar seg som framandt. Den mista kjærasten, kjærasten ein har. Den fråflytta bygda, byen ein har. Dei tapte forbipasserande, Facebook ein har. Den tapte uskulden, livet ein likevel har. Det førekjem meg å vere frykteleg bortkasta at ein kapasitet som Guri skal sitje og lese korrektur på kva eg skriv for Norsk Forfattersentrum. Det store talentet, jobben ein likevel har.

 

Kva skal du gjere viss du ikkje får til å skrive?

Det mest opplagde, men også mest moralistiske svaret er at du skal gjere det likevel, som den sjølvpålagde pina skrivinga eingong er. Skal det bli bra, er det sjølvpisking som må til, det veit vi alle. Likevel hender det at svake, prokrastinerande folk får til noko bra (eg kjem ikkje på noko godt døme på eit slikt menneske her, men eg veit i hjartet mitt at det er sant), og for oss som trøystar oss med den tanken og som difor føler det er greitt å hamne utpå og gjere noko anna enn å jobbe, så vil eg i denne spalta gje råd til kva som kan vere fruktbare måtar å utsetje skrivearbeidet på.

I dag: strikke ein klut. Eg kunne ha sagt «strikke», men det er viktig at det er eit overkomeleg prosjekt som ein ser ein gan- ske snarleg slutt på. Vel ein ein genser eller ei jakke, er det i seg sjølv eit altfor stort prosjekt, og dessutan er det fort gjort å finne eit mønster som er så intrikat og vanskeleg å få til at det blir ein altfor tydeleg parallell til manuset ein jobbar med og står fast i. Men ein klut er akkurat passe. Den tar ikkje for lang tid, den er ikkje for vanskeleg, og den er ikkje for inter- essant. Eg anbefaler å strikke i grått garn, slik at manuset et- ter ei tids strikking framstår som ei fargerik, velangande blo- me-eng, same kor mykje av teksten som eigentleg er byrjingar som latar som dei er midtdelar eller sluttar, eller kor mange av kapitla som eigentleg er ulike innfallsvinklar til same innsikt, og som må strykast slik at det berre er ti sider igjen av dei 70 du innbillar deg at du har.

Du kan tillate deg å strikke eit rutemønster ved hjelp av enkle skift mellom rett og vrangt, men noko meir spanan- de må du passe deg for å innlate deg på. Når kluten er ferdig, kan du bruke han til å tørke av kjøkkenbenken med, og det vil vere mykje meir tilfredsstillande enn å bruke ein nuppete rosa klut frå billegmerket Rimco. Denne meistringskjensla vil vere ei positiv drivkraft i den vidare skrivinga.

 

Malurt i begeret

For at det ikkje skal bli for mykje ros og positivitet, må eg kla- ge på noko skjønnlitterært som ikkje er heilt vellukka. I det siste har eg høyrt mykje på Ole Ivars, og det er, må eg inn- rømme, ikkje av eige ønske. Mange av songane er rett nok fine og/eller artige, men eg vil i dag påpeike ein urimeleg- heit som har irritert meg, og som har blitt ein slags verkebyll i mi elles stort sett positive innstilling. Og det er følgande: I songen «kongen av campingplassen» blir det servert ei rekke frekke utspel mot ein mann som har den største campingvog- na på campingplassen, i motsetnad til eg-personen, eller «je- personen», som har den minste vogna. Det er ikkje så vanske- leg å forstå at det kan vere irriterande at denne «kongen» skryt av kor mange nye og dyre eigenlutar han har, når han eigentleg er ein vanleg, fattig og einsam mann. Trass i ein viss sjølvironi og ein god dose humor, går det likevel over styr i denne son- gen, då det som synest å vere sjølve nådestøtet mot «kongen av campingplassen», er at han har «størst kjerring» – det «fete, bollerunde kjerringskramlet». Dette blir særleg urimeleg når vi samanliknar med bodskapen i songen «Nei, så tjukk du har blitt», som er at det ikkje er greitt å seie «nei, så tjukk du har blitt» til folk, i alle fall ikkje til songaren i Ole Ivars.